50 năm trước, tôi may mắn được một việc làm hè (summer job) trong Department of Mechanical Engineering, McGill University. Nhiệm vụ của tôi lúc bấy giờ là giúp một vài graduate students - dưới sự hướng dẫn của cố Giáo Sư Barry G. Newman (qua đời ngày 6 tháng 3 năm 2000) và cố Giáo Sư Ian Stanley Gartshore (qua đời ngày 24 tháng 10 năm 2006) - dùng hot-wire anemometer để đo "sức" gió (wind speed) trong wind tunnel.
Một bộ phận rất quan trọng trong hot-wire anemometry là một thanh nhỏ xíu (sensor - như trong hình bên cạnh) với 2 "que" (prong), nối liền với nhau bằng 1 sợi dây kim loại, nhỏ như sợi tóc. Bỗng một hôm, lúc thay sensor, tôi đã vô tình làm đứt "sợi tóc" và tôi đã phải "bắt đền" bằng cách gỡ "sợi tóc" và hàn "sợi tóc" mới. Sau khi báo cáo accident này với "xếp", tôi được lệnh phải calibrate "sợi tóc" mới. Từ đó, tôi tò mò, tìm hiểu thêm về cách dùng "sợi tóc" để đo sức gió.
Cuối hè năm đó, tôi viết report để phúc trình việc làm hè và nộp cho trường. Trước đó, tôi nộp bản thảo cho Giáo Sư Newman và nhờ ông duyệt xem có gì sai trái hay không. Giáo Sư đã giúp tôi chỉnh một vài đoạn văn (cho đúng văn phạm) và đề nghị tôi nên publish "paper" này. Thật tình mà nói, lúc đó tôi không biết làm cách nào để "publish", nhất là khi tôi chỉ là một sinh viên du học và rất có thể sẽ phải hồi hương vào cuối tháng 5, năm sau.
Cuối cùng thì tôi chỉ nộp report cho Department of Mechanical Engineering và tiếp tục học năm cuối. Đến tháng 4 năm 1968, trước khi tốt nghiệp, tôi được giấy báo tin vui rằng "paper" của tôi đạt giải nhì của "Best Technical Paper" trong các departments of engineering ở McGill (giải nhất về tay một anh trong Department of Electrical Engineering). "Paper" của tôi được lưu giữ trong Library của McGill; một chuyện mà tôi không hề biết cho đến năm 2013.
Năm 2013, lớp McGill Mechanical Engineering 1968 tổ chức ngày hội ngộ lần đầu sau 45 năm kể từ khi tốt nghiệp. Khi lên mạng tìm chi tiết về các bạn đồng môn (kể cả tôi), vô tình tôi khám phá "paper" của tôi và tôi đã nhờ Libray của trường gởi cho tôi 1 electronic copy.
50 năm sau nhìn lại, tôi không thể không chú ý đến sự nghèo nàn của thời 1967, khi tôi phải dùng máy đánh chữ (thuê); phải viết các ký hiệu toán học bằng tay; và phải vẽ bằng tay vì không có máy ảnh để chụp hình.
Bây giờ (năm 2017) viết về cách soạn report của 50 năm về trước gần như tôi đang kể một chuyện cổ tích. Các bạn trẻ bây giờ có thể dùng voice recognition để biến đổi tiếng nói thành text, dùng smart phone để chụp hình và dùng word processor để "viết" các ký hiệu trong toán học. Thay vì lãng phí thời giờ để soạn report như 50 năm trước, các bạn trẻ bây giờ có thể dùng thời giờ để học hỏi các điều mới lạ, thú vị hơn.
Tôi đã muốn post bài này dựa theo ngày/tháng tôi nộp report cho trường; nhưng Blogspot chỉ cho phép dùng ngày/tháng sau 1 tháng 1 năm 1970. Cuối cùng tôi chọn ngày 22 tháng 8 năm 2013 để đánh dấu ngày tôi nhận được electronic copy từ McGill University, như 1 lời cám ơn thầm lặng của tôi.
